روش و منابع
شجرهنامه چطور تهیه شده است
- از آدم تا ابراهیم بر پایهٔ متن عبری (ماسوری) پیدایش ۵ و ۱۱ است. تاریخهای پیش از میلاد از آشر است که آنها را از سن نیاکان در همین متن حساب کرده است: آفرینش در ۴۰۰۴ پ.م. و طوفان در ۲۳۴۸ پ.م. نمودار همزمانی آدامز هم همین گاهشماری را به کار میبرد، پس میتوانید کارتها را با نسخهٔ خودتان از آن مقایسه کنید. ترجمهٔ یونانی هفتادتنان و تورات سامری سن نیاکان را طور دیگری آوردهاند و با آنها همهٔ تاریخها تغییر میکند.
- فرزندان: همهٔ فرزندانِ نامبرده در منبع اصلی کنار نیایی آمدهاند که نسب از او میگذرد. هر جا پیدایش فقط میگوید کسی «پسران و دختران دیگر» داشت، شجرهنامه هم به همین بسنده میکند. نامهایی که از روایتهای متأخر یا از منبعی کمرواج آمدهاند با کادر خطچین مشخص شدهاند.
- صورت عربی نام پدران نخستین همان است که ابن هشام در تحریر خود از سیرهٔ ابن اسحاق آورده است. فرزندان نیاکان عرب نیز از همین کتاب گرفته شدهاند.
- از اسماعیل تا عدنان فهرست ابن اسحاق را دنبال میکند که از نابت میگذرد. بیشتر نسبشناسان نسب عدنان را از قیدار به اسماعیل میرساندند، و بسیاری از آنان هیچ نامی میان عدنان و اسماعیل نمیآوردند. این بخش را یکی از چند روایت موجود بدانید.
- پیامبر، فاطمه و امامان: تاریخها همان است که بیشتر منابع دوازدهامامی آوردهاند، بهویژه کافی کلینی و ارشاد شیخ مفید. فرزندان امامان، هر جا ارشاد نام آنان را آورده، از همین کتاباند. نسبشناسان دیگر شمار فرزندان را متفاوت گفتهاند و کارتها به این اختلاف اشاره میکنند. هر سال هجری قمری با سال میلادیای برابر گذاشته شده که بیشترِ آن سال هجری در آن میافتد.
- از اسحاق تا یوسف بر پایهٔ پیدایش، خروج ۶، روت ۴ و اول تواریخ ۲–۳ است، و برای دورهٔ پس از جلای بابل بر پایهٔ متی ۱. متی نام چهار پادشاه را نیاورده است: اخزیا، یوآش، امصیا و یهویاقیم. این چهار تن از کتابهای پادشاهان و تواریخ به شجرهنامه برگردانده شدهاند و نشانه دارند. لوقا ۳ نسب دیگری از داود تا یوسف میآورد که از ناتان میگذرد؛ کارتها به آن هم اشاره میکنند. سالهای سلطنت پادشاهان تقریبی و بر پایهٔ پژوهشهای امروزی است؛ تاریخهای آشر، که در نمودار آدامز آمده، تا حدود ۴۵ سال زودترند.
- در مدخلهای دانشنامه روایت اسلامی، یهودی، مسیحی و ادیان دیگر هموزناند و کنار تاریخ و پژوهشهای امروزی آمدهاند. هر بند برچسب سنت خود را دارد و با دکمههای «نمایش» میتوانید فقط بندهای یک سنت را بخوانید؛ متنهای مقدسِ مشترک یهودیان و مسیحیان برای هر دو حساب میشوند. یادداشتهای نویسنده نشان میدهند سنتها کجا همنظرند، کجا اختلاف دارند و کجا یکدیگر را بازتاب میدهند. مدخلها باور هر سنت را گزارش میکنند و میان آنها داوری نمیکنند.
- پدر و مادر مریم در عهد جدید نام برده نشدهاند. شجرهنامه از روایت اسلامی پیروی میکند که پدر مریم را عمران پسر ماثان میداند. شجرهنامه عمران را با خطچین به متانِ تبارنامهٔ متی وصل میکند. در روایت مسیحی نام پدر و مادر مریم یواقیم و حنا است.
- شمارهٔ نسلها از آدم حساب میشود و هر جا پدر معلوم است، نسل از پدر شمرده میشود: ۶۰ نسل تا مهدی، و ۶۴ نسل تا عیسی، که نسبش از مادرش مریم است. ردیفها بر اساس نسل کنار هم قرار گرفتهاند، نه بر اساس تاریخ. چون فهرست اسماعیل تا عدنان بسیار کوتاه است، شاخهٔ چپ با نسلهای بسیار کمتری به روزگار پیامبر میرسد؛ بنابراین دو نفری که در دو شاخه همردیفاند ممکن است قرنها با هم فاصله داشته باشند.
شرح کاملتر منابع و رویکرد سایت به هر سنت در درآمد آمده است، و اصطلاحات تخصصی در واژهنامه.
برای مطالعهٔ بیشتر (به انگلیسی): ویکیشیعه دربارهٔ مریم و پدرش عمران · پدران موسی و مریم · نسبنامهٔ ابن هشام از محمد تا آدم · ابن هشام دربارهٔ فرزندان مدرکه تا لؤی · فرزندان عبدالمطلب · فهرست شیخ مفید از فرزندان علی · عدنان و روایتهای مختلف نسب او تا اسماعیل